گواهی نامه استاندارد OHSAS 18001

 

استقرار سیستم های مدیریتی كه از مدتی پیش سازمانها و شركتهای داخلی و خارجی برای بهبود عملكرد خود بدانها روی آورده اند از سال 1987 با انتشار استانداردهای 9000 ISO به صورت یك حركت همگانی در كشور به طور جدی در دستور كار قرار گرفت .

به دنبال استقبال شركتها و سازمانها  ازاستانداردهای كیفیت (9000 ISO ) ، استانداردهای مدیریت زیست محیطی (سری 14000 ISO) نیز مورد توجه قرار گرفت و به صورت استانداردهای بین المللی از سال 1996 منتشر و مورد عمل قرار گرفت

با توجه به اهمیت موضوع ایمنی و بهداشت شغلی ، و انتشار آمار مربوط به مرگ و میر و بیماری های ناشی از كار توجه جهانی به این موضوع معطوف گردید . در سال 1970 میلادی كنگره آمریكا اعلام كرد كه اقدامات انجام شده در رابطه با ایمنی و بهداشت شغلی ـ

 

و از جمله ضوابط مربوط به جبران خسارات و آسیب های جانی كاركنان ـ كافی نیست و از این رو قانون ایمنی و بهداشت كار (OSH Act ) به تصویب رسید .

متعاقب این قانون ، اداره ایمنی و بهداشت كار1 (OSHA) تشكیل شد و وظیفه اجرای قانون (OSH) و اطمینان از شرایط ایمن و قابل قبول در كار را برای كلیه كاركنان زن و مرد در سراسر ایالات متحده آمریكا بر عهده گرفت .

سازمان دیگری كه در آمریكا به دنبال تصویب قانون ایمنی و بهداشت كار تشكیل شد ، انستیتوی ملی بهداشت وایمنی كار (NIOSH)بود كه وظایف اصلی زیر به آن واگذارشد :

*  تدوین استانداردهای بهداشت و ایمنی

*  تحقیقات در زمینه مسایل ایمنی و بهداشت كار

*  ارائه آموزشهای لازم برای تربیت كادر كافی جهت اجرای قانون OSH

امروزه با توجه به رعایت قوانین و مقررات ایمنی و بهداشت كار و نیز استقرار سیستم های مدیریتی ، وضعیت محیطهای كاری كاملاً تغییر یافته و از خسارات و آسیبهای جانی بسیار كاسته شده و آمار و ارقام منتشره نیز حاكی از این امر است .

نظری به سیستم ها و استانداردهای مدیریت ایمنی و بهداشت و كار
این گروه تحت نظر BSI‌ مشغول به كار شد و نهایتاً مجموعه BSI-OHSAS 18001 درسال 1999 تدوین یافت.

عنوان این استاندارد به شرح زیر است :

* BSI.OHSAS 18001

*Occupational and Health Management Systems Specification

برخی از سازمانهایی كه در تدوین مجموعه فوق مشاركت داشتند عبارتند از :

مجموعه 18001 از نظر ساختاری دقیقاً با ایزو 14001  انطباق دارد ، از این رو سازمانهایی كه هم اكنون دارای گواهینامه EMS‌  هستند، به راحتی می توانند سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای (OHSAS) را پیاده كنند.

استانداردهای مرجع :

OHSAS18001 این استاندارد به بیان الزام های سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای می پردازد تا سازمان را آماده سازد كه ریسك های ایمنی و بهداشتی كار را مهار و عملكرد را بهبود بخشد.

این استاندارد معیارهای خاصی را مطرح نمی كند و ویژگی هایی را نیز برای طراحی یك سیستم مدیریت ارائه نمی كند .

دامنه كاربرد OHSAS 18001-

سازمانی كه خواستار استقرار OHSAS می باشد باید  ویژگی های ذیل را دارا باشد:

1ـ احساس نیاز به داشتن استقرار سیستم ایمنی و بهداشت حرفه ای برای حذف و یا به حداقل رساندن ریسك های OHSAS

2ـ توانایی ایجاد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای و سپس نگهداری و بهبود مداوم آن

3ـ اثبات وجود سیستم ایمنی و بهداشت حرفه ای و تائید اثربخشی توسط ممیزی های خارجی(سازمانهای گواهی دهنده)

نكته مهم : استاندارد OHSAS 18001، استاندارد ایمنی و بهداشت حرفه ای بوده و الزاماً ایمنی فرآورده را در بر       نمی گیرد .

اصطلاحات و واژه هایی كه در 1999- 18001 OHSAS كاربرد دارد :

1- حادثه :(Accident) رویدادی ناخواسته كه منجر به مرگ، بیماری، آسیب،‌ خرابی و یا خسارتهای دیگر گردند.

2- ایمنی(SAFETY ):رهایی و خلاصی از ریسک غیر قابل قبول یک اسیب

3- ایمنی و بهداشت شغلی(Occupational Health &Safety):

شرایط و عواملی که بر سلامت و خوب بودن کارکنان – کارگران موقتی – پرسنل پیمانکار و هر شخص دیگری در محل فعالیت و محیط کاری سازمان تاثیر میگذارند.

4-  سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی (OH&S):

جزئی از سیستم مدیریت کلی سازمان میباشد که مدیریت ریسکهای OH&S همراه با فعالیت تجاری سازمان را تسهیل می بخشد. این سیستم شامل ساختار سازمانی – فعالیتهای طرح ریزی – مسئولیت ها – تمرینات – روشهای اجرائی – فرایندها و منابعی می باشد که در راستای پیاده سازی – اجرا – دستیابی – بازنگری و نگهداری سیستم OH&S  سازمان قرار دارند.

5- اتفاق (Incident): رویدادی که منجر به حادثه میگردد و یا پتانسیل تبدیل شدن به یک حادثه را دارد.

6- اتفاق قریب الوقوع (Near-miss ): به اتفاقی که در آن هیچگونه بیماری –جراحت – خرابی و یا زیانی حادث نشده باشد گفته میشود .

7- خطر (HAZARD): به منبع یا وضعیتی گفته میشود که دارای پتانسیل آسیب به شکل جراحات انسانی یا بیماری – خرابی اموال – تخریب محیط کار و یا ترکیبی از این موارد باشد.

8- ریسک (Risk): ترکیبی از احتمال وقوع یک رویداد خطرناک و عواقب آن میباشد.

9- ریسک قابل تحمل ( Tolerable Risk) : به ریسکی گفته میشود که به میزانی کاهش یافته که میتواند برای سازمان با توجه به تعهدات قانونی و خط مشی OH&S آن قابل تحمل باشد.

10- شناسائی خطر ( Hazard Identification ): فرایند تشخیص وجود یک خطر و مشخص نمودن ویژگیهای آن.

11- ارزیابی ریسک (Risk Assessment): فرایند کلی برآورد ابعاد و گستردگی ریسک و تصمیم بر سر این موضوع که آیا ریسک قابل تحمل میباشد یا خیر.

12- بهبود مداوم :(Continual Improvemen) فرآیند ارتقاء سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای برای رسیدن به بهبود در عملكرد سیستم در جهت خط مشی OHSAS سازمان

13- هدف های كلان :(Objectives) هدفهایی كه یك سازمان در چهارچوب عملكرد ایمنی و بهداشت حرفه ای تعریف می نماید و موظف به انجام آنها می باشد . هدفهای كلان باید قابل اندازه گیری باشند.

14- طرف های ذینفع :(Inetrseted Parties) فرد یا گروهی كه به عملكرد ایمنی بهداشت حرفه ای یك سازمان مربوط باشد و از آن تاثیر پذیرد

15- عدم انطباق :(Non, Conformance) هرگونه انحراف از استانداردهای كاری ، تمرین ها ، روشهای اجرایی ،‌ مقررات و غیره كه مستقیم یا غیر مستقیم موجب جراحت ، بیماری ،‌خرابی و یا تركیبی از این موارد گردد .

16- سازمان : (Organization) بنگاه و نهادی كه دارای وظایف ، تشكیلات ، روش های اداری باشد،‌ خواه ثبت شده یا ثبت نشده باشد.

17- عملكرد :(Performance‌) نتایج قابل اندازه گیری سیستم مدیریت OH&S در مورد كنترلی كه سازمان بر   ریسك های ایمنی و بهداشت براساس خط مشی و اهداف OH&S اعمال می نماید.

اختصارات :

OH&S=Occupational Health &Safety = ایمنی و بهداشت شغلی

OHSAS=Occupational Health &Safety Assessment System=

مجموعه های ارزیابی ایمنی و بهداشت شغلی

OHSMS=Occupational Health &Safety Management System=

سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

BSI=British Standard Institute=موسسه استاندارد انگلستان

ریسک RISK  :

ریسک شامل دو عنصر اصلی میباشد:

احتمال وقوع یک خطر

عواقب یک رویداد خطرناک

روش اجرائی ارزیابی ریسک در موارد زیر کاربرد دارد :

در شرایطی که خطرات یک تهدید جدی به شمار می آیند و نسبت به کفایت اقدامات کنترلی موجود یا طرح ریزی شده اطمینان وجود ندارد.

سازمانهائی که در تلاش برای بهبود مستمر سیستم مدیریت OHSAS خود فراتر از الزامات قانونی میباشند.

مواردی که ارزیابی ریسک لزومی ندارد:

– بررسی اولیه جزئی بودن ریسک را نشان می دهد .

با استانداردهای اجباری و الزامات قانونی مطابقت دارد.

برای فعالیت های جاری مناسب میباشند.

توسط افراد مرتبط درک و اجرا میگردند.

اهمیت ارزیابی ریسک: تعیین کفایت کنترلهای موجود یا طرح ریزی  شده (بعنوان هدف اصلی)

بنائی برای تصمیم گیری در مورد لزوم و عملی بودن روشهای اجرائی مرتبط بودن آنها با ریسکها و خطرات برای پیشگیری از موارد زیر :

بروز حوادث

بار سنگین

الكتریسیته

داربست

زمین لغزنده

تشعشعات رادیو اكتیو

خطرات بیولوژیکی

آتش سوزی و انفجار

خطرات مکانیکی

عناصر سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای OHSAS 18001
خط مشی _ ویژگی های خط مشی ایمنی و بهداشت حرفه ای
عناصر سیستم OHSAS 18001-        برنامه ریزی ـ الزامات
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ برنامه های مدیریت
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ ساختار و مسئولیت ها
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ آموزش ، آگاهی ، صلاحیت
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ مشاوره و ارتباطات OHSAS
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ كنترل مدارك و داده های OH&S
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ كنترل عملیات OH&S
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ برنامه شرایط اضطراری: (Emergency Plans)
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ بررسی و اقدام اصلاحی : OH&S
عناصر سیستم OHSAS 18001- برنامه ریزی ـ اجرای برنامه های مدیریت ـ بررسی و اقدام اصلاحی OH&S ـ بازنگری مدیریت

OHSAS 18001  ممیزی داخلی :
انواع ممیزی

ممیزی های OH&S نیز مانند ممیزی سیستم های كیفیت و زیست محیطی به دو دسته كلی زیر تقسیم می شوند :

ـ ممیزی داخلی Internal Audit

ـ ممیزی خارجی External Audit

ممیزی داخلی كه به نام ممیزی شخص اول (First Party Audit ) نیز نامیده می شود توسط نیروهای داخلی یك سازمان انجام می شود و از وظایف اصلی و مهم مدیریت هر سازمان است كه با هدف اطمینان از تطابق عملكرد OH&S با معیارها و قوانین و مقررات داخلی و خارجی انجام می شود .

ممیزی خارجی كه خود شامل ممیزی شخص دوم ( Second Party Audit ) و ممیزی شخص سوم (Third Party Audit ) می شود یا توسط مشتری انجام می شود با هدف اطمینان از اینكه سیستم OH&S تامین كننده یا پیمانكاران او توانائی بر آورده كردن كردن خواسته های مطرح شده در خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی را دارند یا نه و یا توسط یك شخصیت حقوقی مستقل و به منظور اطمینان از اجابت خواسته های قانونی و یا الزامات استاندارد انجام می شود .

ممیزی داخلی ( Internal Audit ) این ممیزی توسط خود شركت انجام می شود و به عنوان ممیزی شخص اول (First Party Audit ) نیز نامیده می شود . در این ممیزی شركت از كارشناسان داخلی خود استفاده می نماید . ممیزی خارجی (‌External Audit  )این ممیزی یا توسط مشتری با هدف اطمینان از توانایی نظام OH&S تامین كننده یا پیمانكاران او در برآوردن اهداف مطرح شده در خط مشی شركت انجام می شود  (Second Party Audit ) یا توسط یك شخصیت حقوقی مستقل و با هدف اطمینان از تحقق نظام OH&S در شركت و دریافت گواهینامه مربوطه انجام     می شود ( Third Party Audit )

ممیزی نیاز استاندارد:

روش اجرائی برای :تعیین مطابقت سیستم با ترتیبات برنامه ریزی شده و نیازمندیهای استاندارد

اجرا و نگهداری سیستم

موثر بودن سیستم

بازنگری نتایج ممیزیهای قبلی و ارائه گزارش به مدیریت

معیارهای ممیزی:(AUDIT CRITERIA )

مرجعی برای مقایسه با شواهدشامل مجموعه خط مشی ها –روشهای اجرائی و الزامات

شواهد ممیزی :(AUDIT EVIDENCE )

سوابق شرح ما وقع یا سایر اطلاعات که مرتبط با معیارهای ممیزی و قابل تصدیق میباشند.

یافته های ممیزی:( AUDIT FINDING )

نتایج حاصل از ارزیابی و مقایسه شواهد ممیزی جمع آوری شده با معیارهای ممیزی(میتوانند نشان دهنده انطباق یا عدم انطباق با معیارهای ممیزی و یا بیانگر فرصتهای بهبود میباشند.

  • معیارها ،‌مدارك و یافته های ممیزی

معیارهای ممیزی به عنوان یكی از اقدامات ضروری در ممیزی باید متناسب با اهداف OH&S ، خط مشی OH&S و قوانین مرتبط تهیه شوند . كلیه اطلاعات جمع آوری شده در حین ممیزی باید با دقت و كیفیت لازم جمع آوری و مورد بررسی قرار گیرند و به عنوان شواهد ممیزی با معیارهای ممیزی مقایسه و نتایج مربوطه به عنوان یافته های ممیزی در اختیار سازمان قرار گیرد .

  • قابلیت اعتماد در یافته ها و نتایج ممیزی

مدارك جمع آوری شده در حین ممیزی باید برای سازمان و ممیز از سطح قابل قبولی از اعتماد و اطمینان برخوردار باشد . بدیهی است مدارك ممیزی جمع آوری شده در خلال ممیزی با توجه به اینكه در یك دوره محدود زمانی و با منابع محدود انجام می گیرد لذا نمی تواند از اطمینان كاملی برخوردار باشد ولی ممیز OH&S باید با توجه به این محدودیتها طوری برنامه ریزی كند كه یك اطمینان نسبی از یافته ها ونتایج ممیزی ایجاد شود .

  • تهیه گزارش مكتوب از نتایج ممیزی

نتایج حاصل از اجرای هر ممیزی باید به صورت مكتوب تهیه و در اختیار سازمان قرار گیرد.

  • اهداف ممیزی ایمنی و بهداشت شغلی

ممیزی داخلی :

ـ اطمینان از تطابق عملكرد OH&S با معیارهای استاندارد

ـ اطمینان از كارایی و اثر بخشی سیستم

ـ ‌شناسایی حوزه های بهسازی ممكن در سیستم

ـ‌افزایش سطح آگاهی عمومی

ـ‌ پیگیری اقدامات اصلاحی

ممیزی  خارجی

ـ ‌ارزیابی سیستم یك سازمان جهت ایجاد رابطه ای قراردادی

ـ اطمینان از اجابت خواسته های قانونی در سیستم به منظور دریافت گواهینامه

ـ افزایش سطح آگاهی عمومی

  • مسئولیتها در یك ممیزی

بطور كلی در هر ممیزی بستگی به بزرگی یا كوچكی محدوده مورد ممیزی چهارشخصیت حقوقی شامل نماینده مدیریت ، سرممیز ،‌ممیز و ممیزی شونده نقشهایی را بعهده دارند كه در این بخش به تشریح این تقشها و مسئولیتها می پردازیم :

وظایف نماینده مدیریت :

نماینده مدیریت از میان یكی از مدیران شركت انتخاب

می شود و عهده دار مسئولیتهایی می باشد كه عمده ترین آنها عبارتند از :

‌ـ‌ كسب اطمینان از برقراری ،‌نگهداری و اجرای فعالیتهای ایمنی و بهداشت شغلی بر اساس خواسته های استاندارد .

وظایف نماینده مدیریت :
ـ برنامه ریزی و اجرای ممیزی های داخلی جهت مراقبت از سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی شركت

ـ مدیریت برنامه های ممیزی های داخلی و اطمینان از كارایی و اثر بخشی آنها

ـ تهیه گزارش از آخرین موقعیت سیستم OH&S شركت و ارسال به مدیریت به عنوان مبنایی جهت بازنگری مدیریت و بهبود آن

وظایف سرممیز :

سرممیز مسئولیت مراقبت از اجرای اثر بخش و كارا و اتمام ممیزی در محدوده تحت نظارت خود را عهده دار است در ضمن مسئولیتها و فعالیتهای اساسی دیگری نیز دارد كه مهمترین آنها شامل موارد زیر می باشد :

ـ همكاری و مشاركت فعال با ممیزی شونده در خصوص تعیین معیارها و محدوده زمانی

ـ كسب اطلاعات پایه مورد نیاز برای تحقق اهداف ممیزی ، مانند :‌جزئیات فعالیتها ،‌محصولات ، خدمات ، وضعیت محل و محیط ممیزی شونده و جزئیات ممیزی قبلی .

ـ‌ تشكیل گروه ممیزی در صورت نیاز و با در نظر گرفتن اطلاعات اخذ شده از محدوده مورد ممیزی .

ـ هدایت فعالیتهای گروه ممیزی مطابق با خطوط راهنمای ممیزی های سیستم های مدیریتی كیفیت و زیست محیطی ، OHSAS 18002  و استاندارد OHSAS 18001

ـ تهیه برنامه ممیزی با هماهنگی با ممیزی شونده و اعضای گروه ممیزی و ابلاغ آن به گروه ممیزی و ممیزی شونده

ـ توجیه گروه ممیزی

ـ انجام مذاكره با ممیزی شونده به عنوان نمایندگی گروه ممیزی در قبل ،‌در خلال ، و بعد از ممیزی

ـ ‌تهیه گزارش روشن و قاطع برای ممیزی شونده در محدوده زمانی توافق شده در برنامه ممیزی و تذكردادن در رابطه با موارد عدم تطابق

وظایف ممیز :

مسئولیت و فعالیت های ممیز شامل موارد زیر است :

ـ پیروی از دستورات سر ممیز

ـ تعیین واضح و دقیق خواسته های ممیزی

ـ طرح ریزی و اجرای وظیفه واگذار شده ، به صورت هدفمند ، كارا و اثربخش در محدوده ممیزی

ـ جمع آوری و آنالیز مشاهدات و تعیین یافته های ممیزی

ـ‌ مستند نمودن یافته های ممیزی

ـ‌ نگهداری ایمن مستندات ممیزی واسترداد آنها به سر ممیز

ـ كمك به سرممیز در نوشتن گزارش ممیزی

وظایف ممیزی شونده :

مسئولیتها و فعالیتهای ممیزی شونده شامل موارد زیر می باشد :

ـ مطالع نمودن كارمندان از اهداف و محدود ه ممیزی

ـ مهیا نمودن تجهیزات مورد نیاز برای گروه ممیزی ،‌ جهت تضمین نمودن فرآیند كارا و اثربخش ممیزی .

ـ انتصاب كاركنان مسئول و شایسته برای همراهی با اعضای گروه ممیزی ، جهت عمل به عنوان راهنما در محل .

ـ مهیا نمودن ، زمینه ، دسترسی به تجهیزات ، پرسنل ،‌اطلاعات و سوابق مناسب كه توسط ممیزان درخواست می شود.

ـ ‌برنامه ریزی و اجرای فعالیتهای لازم جهت رفع عدم تطابقها و انجام اقدامات اصلاحی

گواهی نامه استانداردOHSAS 18001

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

logo-samandehi